در ۳۰ تیر ۱۳۶۰، سالروز قیام مردم ایران در حمایت از دکتر محمد مصدق، و یک ماه پس از آغاز اعدامهای دستجمعی مخالفان، تشکیل شورای ملی مقاومت توسط آقای مسعود رجوی، رهبر وقت سازمان مجاهدین خلق ایران، در تهران برای ائتلاف همه نیروهای دموکراتیک مخالف رژیم ولایت فقیه به منظور سرنگونی این رژیم و استقرار دموکراسی در ایران اعلام شد.
ده روز بعد آقای رجوی به عنوان مسئول شورای ملی مقاومت به پاریس رفت. محل اقامت او در اورسورواز در شمال پاریس به مرکز توجه و مراجعه خبرنگاران و مقامهای سیاسی فرانسوی و دیگر کشورها تبدیل شد.
در نیمه دوم سال ۱۳۶۰ شورا در یک رشته اجلاسهای فشرده، برنامه و اساسنامه شورا و دولت موقت و وظایف این دولت را تصویب و منتشر نمود و همچنین آییننامه داخلی شورا را به تصویب رساند.
شورا تصویب کرد که دولت موقت حداکثر ۶ ماه پس از سرنگونی رژیم آخوندی انتخابات برای تشکیل «مجلس مؤسسان و قانونگذاری ملی» را برگزار کند. پس از تشکیل این مجلس، وظیفه شورای ملی مقاومت و موجودیت آن خاتمه مییابد و دولت موقت استعفای خود را به مجلس مؤسسان تقدیم میکند.
مجلس مؤسسان وظیفه تدوین قانون اساسی جمهوری جدید و تعیین دولت جدید و قانونگذاری برای اداره امور کشور تا قبل از تصویب قانون اساسی جدید را برعهده دارد. دوره مجلس مؤسسان حداکثر دو سال است.
در سال ۱۳۷۲ به پیشنهاد مسئول شورا، شیر و خورشید، نشان باستانی ایرانیان، به عنوان آرم رسمی شورا مورد تصویب قرار گرفت و پرچم سهرنگ ایران به آن مزین شد.
در سال ۱۳۷۲ شورای ملی مقاومت به اتفاق آراء مریم رجوی را به عنوان رئیسجمهور دوران انتقال برگزید.
در سال ۱۳۸۱ شورا، طرح جبهه همبستگی ملی برای سرنگونی استبداد مذهبی را اعلام کرد و در چارچوب این جبهه آمادگی خود را برای همکاری با دیگر نیروهای سیاسی ابراز نمود.
جبهه همبستگی ملی، نیروهای جمهوریخواهی را که با التزام به نفی کامل نظام ولایت فقیه و همه جناحها و دستهبندیهای درونی آن، برای استقرار یک نظام سیاسی دموکراتیک و مستقل و مبتنی بر جدایی دین از دولت مبارزه میکنند، در برمیگیرد.
شورا در حکم یک پارلمان در تبعید و مجلس قانونگذاری عمل میکند. بیش از ۵۳۰ عضو دارد که ۵۲ درصد آنها را زنان تشکیل میدهند و ۲۵ کمیسیون دارد.
بر اساس آییننامه داخلی شورا، جلسات شورا با نصف بهعلاوه یک عضو تشکیل میشود و تصمیمات با رأی نصف بهعلاوه یک حاضران تصویب میشود. اما شورا در دوران حیات خود اساساً در تصمیمگیریها بنا را بر اقناع کامل همه اعضا گذاشته و کوشیده است آراء گوناگون و نظرات مخالف را در تصمیمها و مصوبات خود دخیل کند.
شورای ملی مقاومت دربرگیرنده تنوع مذهبی و قومی ایرانزمین از کرد و بلوچ و عرب تا ترک و فارس و ترکمن و مسلمان و غیرمسلمان است. این شورا نمایندگان قشرهای وسیعی از مردم ایران با گرایشها، اندیشهها، ادیان و مذاهب مختلف و همچنین کسانی که به هیچ مذهبی معتقد نیستند را در خود جمع کرده است.
